Akt poświadczenia dziedziczenia

Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.
Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i wykazuje prawo do spadku (na przykład do odziedziczonej nieruchomości).
Kluczową zaletą aktu poświadczenia dziedziczenia w stosunku do postanowienia sądu jest czas jego uzyskania – najczęściej wszystkich formalności dokonuje się w ciągu jednego dnia, podczas gdy postępowanie sądowe może trwać kilka a nawet kilkanaście miesięcy.

Jeżeli od chwili, w której spadkobiercy dowiedzieli się o tytule swojego powołania nie minęło 6 miesięcy, przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia, składają oni oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Brak oświadczenia po upływie tego terminu jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (dotyczy spadków otwartych od 17.08.2015r.).
Następnie notariusz przystępuje do spisania protokołu dziedziczenia, zawierającego wymagane prawem zgodne oświadczenia stawających, przy którym muszą być obecni wszyscy spadkobiercy ustawowi i testamentowi (w tym osoby, na rzecz których spadkodawca dokonał zapisów windykacyjnych). Jest to warunek konieczny przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza, w przeciwnym wypadku sprawa może toczyć się wyłącznie przed sądem. Na podstawie protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia,
określający krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Dokument ten zostaje zarejestrowany w rejestrze notarialnym (Rejestr Spadkowy PL).

Notariusz nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia jeżeli:

  • spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej,
  • w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą,
  • spadek został otwarty przed dniem 01 lipca 1984 roku,
  • dziedziczenie następuje na podstawie testamentu szczególnego,
  • brak jest zgodnego wniosku stron co do załatwienia sprawy spadkowej lub jedna ze stron nie może stawić się osobiście u notariusza,
  • strony nie przedłożyły notariuszowi wszystkich wymaganych prawem dokumentów,
  • w odniesieniu do spadku zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku,
  • w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia,
  • po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku,
  • w toku sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy jego sporządzeniu nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi, lub też osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne, albo istnieją lub istniały testamenty, które nie zostały otwarte lub ogłoszone,
  • w sprawie brak jest jurysdykcji krajowej.

Na opłaty, które pobiera notariusz składają się następujące elementy:

  • sporządzenie protokołu dziedziczenia – 100,00 zł + 23% VAT,
  • sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia – 50,00 zł + 23% VAT,
  • sporządzenie protokołu przyjęcia oświadczenia przyjęcia lub odrzucenia spadku – 50,00 zł + 23% VAT,
  • sporządzenie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50,00 zł + 23% VAT,
  • koszt wypisów – 6,00 zł + 23% VAT za każdą kolejną stronę,
  • opłata za wpis do Rejestru Spadkowego PL – 5,00 zł.

W odróżnieniu od rozprawy sądowej, która może toczyć się nawet przez kilka miesięcy, załatwienie sprawy spadkowej u notariusza trwa około godziny. W przeciwieństwie do orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku akt poświadczenia dziedziczenia nie wymaga uprawomocnienia się, zatem jest sposobem na szybkie i bezsporne ustalenie praw do majątku spadkowego.

Obowiązek zgłoszenia poświadczenia dziedziczenia.

Po uzyskaniu aktu poświadczenia dziedziczenia należy:

  • w terminie 6 miesięcy od dnia jego sporządzenia, złożyć we właściwym Urzędzie Skarbowym, zeznanie podatkowe dotyczące nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych ze spadku (chcąc skorzystać ze zwolnienia z tego podatku na mocy art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn),
  • w terminie miesiąca zgłosić we właściwym Wydziale Ksiąg Wieczystych i ujawnić w księdze wieczystej wpis własności na rzecz spadkobierców.